Sebze ve Meyve Fiyatlarında Usulsüzlük İddiası: Tedarik Zinciri Mercek Altında

Yaş sebze ve meyve fiyatlarındaki artışların nedenlerini araştıran Vergi Denetim Kurulu, tarladan sofraya uzanan tedarik zincirinde çeşitli usulsüzlükler tespit etti.

Yapılan incelemelerde, üreticiden alınan ürünlerin doğrudan satışa sunulmak yerine araya farklı şirketlerin sokulduğu ve bazı ürünlerin 3 ila 5 kez el değiştirdiği belirlendi. Her aşamada yeni bir alış ve satış fiyatı oluşturulmasıyla ürün bedelinin yükseltildiği tespit edildi.

Şirket kayıtlarında yüksek maliyet gösterildi

Vergi müfettişleri, 1029 çiftçinin beyanlarını, müstahsil makbuzlarını, şirketlerin alış-satış kayıtlarını ve Hal Kayıt Sistemi verilerini karşılaştırdı.

İncelemelerde bazı şirketlerin ürünleri gerçek alış fiyatından daha yüksek bedeller üzerinden kayıt altına aldığı ortaya çıktı. Örneklerden birinde üreticinin mandalinayı kilogramı 6 ila 8 liradan sattığını beyan etmesine rağmen, şirket kayıtlarında aynı ürünün alış maliyetinin 28 lira gösterildiği ve ortalama 31,82 liradan satıldığı belirlendi.

Bir başka işlemde ise üreticinin 12 liraya sattığı ürünün şirket kayıtlarına 31,48 lira alış bedeliyle girdiği tespit edildi.

Ölen kişiler adına sahte makbuz düzenlendi

Vergi incelemelerinde sahte müstahsil makbuzları da tespit edildi. Rapora göre, hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 2,5 milyon lirayı aşan 87 sahte müstahsil makbuzu düzenlendi.

Bazı büyük tedarikçilerin ise piyasaya sundukları ürün miktarını olduğundan düşük göstererek arzın sınırlı olduğu algısı oluşturduğu ve bunun fiyatların yükselmesine neden olabileceği değerlendirildi.

Limonda fiyat farkı dikkat çekti

İncelemede fiyat farkının belirgin olduğu ürünlerden biri de limon oldu. Yeni hasat limonun tarladaki fiyatının 5 liraya kadar gerilediği belirtilirken, hal fiyatının yaklaşık 10 lira, pazar fiyatının 40-50 lira, market fiyatının ise 80-100 lira seviyelerine çıktığı tespit edildi.

Uzmanlara göre depolarda bulunan yaklaşık 400-500 bin ton limonun piyasaya arzı, fiyatların oluşumunda etkili olabiliyor. Depolama, işçilik, fire, nakliye ve finansman giderlerinin yanı sıra tedarik zincirindeki ticari marjlar da ürünün nihai fiyatını artırıyor.

Adana'da narenciye üreticisi Bekir Yıldız ise erkenci limon fiyatlarının 5 liraya kadar gerilediğini belirterek, asıl ürünün kasım ve aralık aylarında piyasaya gireceğini söyledi. Yıldız, arzın artmasıyla birlikte önümüzdeki aylarda fiyatların düşmesini beklediklerini ifade etti.